Blogodak - srpski blogovi na jednom mestu

U okviru projekta AccessIT (www.access-it.org) Biblioteka grada Beograda sprovodi ispitivanje u vezi sa poznavanjem oblasti digitalnih biblioteka, arhiva i muzeja.

Najljubaznije molimo sve profesionalce iz biblioteka, arhiva i muzeja da se pridruže popunjavanju ove ankete bez obzira na to da li poseduju bilo kakva prethodna znanja ili veštine iz oblasti digitalizacije. Rezultati ispitivanja će biti objavljeni. Takođe vas molimo da svim kolegama iz vašeg okruženja prosledite ovo obaveštenje.

Ako želite da odvojite par minuta Vašeg vremena i popunite anketu kliknite OVDE.

Zahvaljujemo se na uloženom trudu i saradnji.

Yesterday I saw an announcement of Archivematica, developed at the University of Connecticut, "a comprehensive digital preservation system" as its authors has declared, http://archivematica.org. As an non-tech educated digital projects librarian, or officially Digital Information Manager, I'm very interested for a comprehensive-out-from-the-box solutions for digital preservation (but also for digital libraries/repositories), which are rare or usually too technical. Archivematica sounds promising and we will try to test it in the near future to see if it will meet our expectations. The beauty is that it works under virtual machine (as a virtual appliance), but there are instances prepared for Live DVD and Live USB stick installation and play. The downfall is 4 Gigs installation files, but, on the other hand, the sheer size of installation is somehow trustfully.

Archivematica announcement was accompanied by information about presentation made by colleagues Slavko Manojlovich from Memorial University of Newfoundland and Michael J. Bennett, University of Connecticut. The presentation title is "Digital Preservation Best Practices, Lessons Learned From Across The Pond" and it is downloadable at http://digitalcommons.uconn.edu/context/libr_pres/article/1032/type/native/viewcontent. I found this presentation very interesting and useful, with many presented informations about digital preservation and implemented practices in Europe and North America (just to say that there are 78 slides and ppt file itself is 8MB heavy). For everybody dealing or thinking about digitization and digital preservation this is a valuable resource and starting point for further research.

Na svoj 18. rođendan, 27. januara 2011. godine, TV „Galaksija 032“ potpisala je ugovor o poslovno-tehničkoj saradnji sa Gradskom bibliotekom „Vladislav Petković Dis“ koji podrazumeva ustupanje vizuelne građe Zavičajnom odeljenju na trajno čuvanje. TV „Galaksija“ je najstarija lokalna TV stanica i u njenoj bogatoj arhivi od više stotina VHS, SVHS, BETA, CD i DVD nosača zabeleženi su najznačajniji događaji i ličnosti čačanskog kraja i šire okoline od 1993. godine do danas. Ustupanjem svoje arhive na trajno čuvanje Biblioteci ova značajna zavičajna građa postaje opšte dobro od izuzetne važnosti. Ovo je prvi primer, i za svaku pohvalu, da jedna informativna kuća pokloni video materijal Biblioteci, koja se obavezala da u narednom periodu digitalizuje građu i trajno je čuva za buduće generacije. Na ovaj način TV „Galaksija 032“ pokazala je odgovornost prema zavičajnom nasleđu i omogućila Biblioteci da u zavičajni fond pohrani vizuelnu građu nastalu u proteklih 18 godina.

Gradska biblioteka u Čačku poslednjih godina poklanja veliku pažnju formiranju arhive audio i vizuelne građe i ugovor sa TV „Galaksijom“ je veliki korak ka ostvarivanju tog cilja. Biblioteka i Centar za digitalizaciju nastojaće da u što kraćem roku stvore sve preduslove za digitalizaciju dobijene video građe i formiranje digitalne arhive, u čemu se nadamo i pomoći Ministarstva kulture i Grada Čačka. Digitalna arhiva omogućiće trajnije čuvanje važnih audio i video zapisa koji su nastajali tokom 20. i 21. veka u Čačku i o Čačku, i njihove smeštanje na jednom mestu, odakle će jednoga dana postati dostupni daleko većem broju korisnika i istraživača nego što je danas slučaj. Centar za digitalizaciju je spreman za uspostavljanje saradnje sa drugim medijskim kućama, televizijama, radio stanicama, novinama i listovima, za pribavljanje i čuvanje u zavičajnom fondu i njihovih arhiva, ali i sa ostalim ustanovama kulture, na formiranju zajedničke digitalne arhive audio i video zapisa Čačka.

Za hroničare i znatiželjne da upoznaju svoju prošlost, list „Čačanski glas“ je izvor mnogih informacija. Kompleti „Čačanskog glasa“, od prvog broja štampanog 16. jula 1932. godine do današnjih dana, mogu se naći u Zavičajnom odeljenju Gradske biblioteke Čačak, Istorijskom arhivu u Čačku, Narodnom muzeju u Čačku i redakciji lista. Da istraživačima „približi“ prošlost, potrudila se Gradske biblioteka digitalizacijom lokalnog lista i postavljanjem u Digitalnu biblioteku (http://cacak-dis.rs/dig_bibl/index.html) brojeva objavljenih u periodu 1932-1935. (Čačanski glas), 1945-1946. (Slobodni glas) i 1951-1953. godina (Čačanski glas).

Ukupno je na Internet adresu biblioteke postavljeno 1.925 fajlova, ili 366 brojeva „Čačanskog glasa“ koji su pretraživi po više osnova; ključna reč, godina izdanja, mesec, geografski pojam.. To znači da je „Čačanski glas“ sada dostupan za pretraživanje korisnicima iz celog sveta. Na obradi „Glasa“ i pripremi za postavljanje na Internet, radili su vojnici na civilnom služenju vojnog roka Vladimir Simić, Slobodan Paunović i Ivan Trnavac, kao i radnici Biblioteke Aleksandar Vukajlović i Bogdan Trifunović.

U Centru za digitalizaciju je u 2010. godini konvertovano sa mikrofilma u digitalni oblik (tiff format) oko 30.000 snimaka najznačajnijeg lokalnog lista. Mikrofilmove „Čačanskog glasa“ za period 1932-1995. godina, Gradska biblioteka „Vladilsav Petković Dis“ dobila je na poklon 2007. godine od Čačanske banke A.D.

Prebacivanje „Čačanskog glasa“ u digitalni oblik izvršila je firma Docus iz Čačka, dok su metapodaci za opis svake stranice unešeni u bazu podataka u Centru za digitalizaciju. Centar za digitalizaciju pripremio je i sve fajlove za objavljivanje na internetu. Treba napomenuti da kolekcija „Glasa“ nije kompletna, tj. nedostaje period april 1947 – januar 1949. godina (tačnije brojevi 105-175) koje će Biblioteka nastojati u ovoj godini da dobije od Matice srpske u Novom Sadu.

Gradska biblioteka „Vladislav Petković Dis“ objavila je u elektronskom obliku 16. broj stručnog časopisa za bibliotekarstvo „Glas biblioteke“ za 2009. godinu, na adresama www.cacak-dis.rs/izdanja/casopisi/glas-biblioteke i www.cacak-dis.rs/izdanja/elektronska-izdanja. Urednik ovog broja je bibliotekar-savetnik Marija Orbović, dok je glavni i odgovorni urednik Danica Otašević, direktor Biblioteke u Čačku. „Glas biblioteke“ za 2009. godinu sadrži 15 priloga iz teorije i prakse bibliotečko-informacione delatnosti na 230 strana, koje potpisuju stručni radnici sedam biblioteka iz Srbije: Narodne biblioteke Srbije, Biblioteke Matice srpske, Univerzitetske biblioteke „Svetozar Marković“ u Beogradu, Biblioteke Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu i gradskih biblioteka Beograda, Subotice i Čačka. Elektronsko izdanje „Glasa biblioteke“ potpuno je identično štampanom primerku.

Ovaj novi sistem za elektronsko objavljivanje naših izdanja usklađen je sa ovogodišnjim redizajnom sajta Biblioteke i po prvi put uvodi mogućnost da korisnici preuzmu celokupan broj u pdf formatu. Osim toga, elektronsko izdanje prati sadržaj broja, gde su pojedinačni članci hiperlinkovani do njihovog elektronskog dokumenta, kako bi korisnici mogli da preuzimaju i pojedinačne priloge. U toku je razmatranje opcije da se uz ime i prezime autora i naslov članka u sadržaju postave sažetak i ključne reči, kako bi se što više relevantnih informacija pružilo korisnicima na jednoj veb stranici, bez potrebe preuzimanja i otvaranja samih dokumenata na računaru. Biblioteka će retrospektivno uneti i starije brojeve „Glasa biblioteke“ (do broja 11), dok su brojevi 1-10 ranije digitalizovani i objavljeni u okviru Digitalne biblioteke Gradske biblioteke Čačak, na adresi http://cacak-dis.rs/dig_bibl/index.html.

Sadržaj „Glasa biblioteke“ 16/2009

IMPRESUM
Bogdan Trifunović, Aleksandar Vukajlović, UPRAVLJANJE INFORMACIJAMA U PROCESU DIGITALIZACIJE BIBLIOTEČKE GRAĐE, str. 5-21
Vesna Injac-Malbaša, SADAŠNJI I BUDUĆI KORISNICI VEBA U BIBLIOTEKAMA, str. 23-33
Tamara Butigan-Vučaj, MATEMATIKA ZA SVE: DIGITALNA BIBLIOTEKA, str. 35-39
Dr Svetlana Mirčov, BIBLIOTEKA PRAVNOG FAKULTETA UNIVERZITETA U BEOGRADU, str. 41-48
Mr Ljubica Ćorović, KARTOGRAFSKA ZBIRKA AĆIMOVIĆ U BIBLIOTECI GRADA BEOGRADA – MODELI PREZENTACIJE, str. 49-62
Olivera Nedeljković, GODINA PORODICE U BIBLIOTEKAMA RUSKE FEDERACIJE, str. 63-84
Nataša Popović, IZMEĐU ODGOVORNOSTI I KREATIVNOSTI: NABAVKA I NABAVNA POLITIKA U BIBLIOTEKAMA, str. 85-107
Mile Tasić, OTISAK DLANA, str. 109-114 Adam Sofronijević, ZAŠTO NAM JE POTREBAN BIZNIS MODEL BIBLIOTEKE, str. 115-135
Mr Marijana Matović, IZ BELEŽNICA MILIVOJA FILIPOVIĆA, str. 137-158
Gordana Đilas, MARIJA JOVANCAI, str. 159-170
Mr Marijana Matović, POLET (1924-1926), str. 171-176
Dr Dejan Vukićević, KLJUČNE REČI: STARA KNJIGA, KNJIGOLJUPSTVO, str. 177-179
Marija Orbović, PRILOZI ZA ČAČANSKU BIBLIOGRAFIJU, str. 181-210
Danica Otašević, GRADSKA BIBLIOTEKA „VLADISLAV PETKOVIĆ DIS“ U 2009. GODINI, str. 228
SADRŽAJ / CONTENTS

For the purposes of answering query from the colleague in Hungary, we prepared short text explaining our web archiving project, started some two years ago. As it turns to be very informative, more than we expected, we think that it could be useful to publish it here.

The Public Library Cacak and its Digitization Center started to web archive our local cultural heritage on the Web in January 2009. When we say local cultural heritage on the Web it meant that we identified quality content sources, e.g. domains, valuable for archiving. So far we have a list of 130 web sites that have been archived every three months. We use HTTrack web crawler for this task, because it is a simple tool for this kind and size of job. During web archiving process we have limited crawler's access to the protected parts of the web sites, following rules set up by administrators in robots.txt files. If these rules haven't been set up or there is no robots.txt file on the web server, we assume that all of the content is open and publicly accessible, and we archive every type of content (pages with text and images generally speaking; the content which sits behind databases is inaccessible to HTTrack). We also set that web crawler use only certain amount of bandwidth, because we do not want to overfill traffic of archived websites and thus prevent other users to access them during the archiving process. These technical details are explained to the representatives of websites while we try to contact them.

In the term of other principles, most of them were developed for identifying web content which we want to archive. That means that certain criteria exists, which guidelines our decision if some web content will be or not part of the web archive. The first criteria is that content of the website has to be of cultural or historical significance for the Public Library Cacak, something like criteria for building Local History Collections. The other is that commercial presentations are generally excluded. We also set up the principle to avoid archiving of personal blogs, forums, Wikipedia pages, as well archiving any kind of improper content (like the content of sexual or racial connotation).

All of the content is stored locally and we do not plan to provide access to that content in the near future. One of the reasons is that we have to work on copyright issues. It turns to be very difficult to trace authors or publishers of the websites, so less than 10% of authors gave us permission to archive and preserve their web content, simple because we didn't receive any response from the majority of contacted persons. We have prepared email letters explaining what are we doing, what are our aims, what are web crawling and archiving, etc, and use them to contact potential authors and publishers. When we managed to contact them, in almost 100% cases we got positive answer for our intention.

Our web archive is rather small, only 130 domains, and some 26Gb of locally stored content. There is over 300.000 stored files, in the terms of size. These files are indexed during the archiving process, which is a good characteristic of used web crawler. Index files could and, hopefully, will be used for building up search engine, for the future development of web archive. One bad characteristic of HTTrack is that it renames files during the archiving, so the original structure of the website is lost, as well file names.

For the web archiving practice our Digitization Center mostly relies on the experience of colleagues in the National Library of the Czech Republic, the WebArchiv team, with whom we had opportunity to work together in November 2008. As web archiving is quite new field in Serbia, we think that we are the only institution in Serbia which had done something in this direction, or at least we didn't hear about anybody else. Important issue is that law in Serbia doesn't cover this topic, so national institutions probably are waiting for the legal framework of web archiving. We know that the National Library of Serbia plans to archive national domain, but due to insufficient resources this task is on hold for now.

U utorak 16. novembra 2010. godine Narodna biblioteka "Filip Višnjić" iz Bijeljine organizovala je predavanje sa temom "Digitalizacija i zavičajne digitalne biblioteke" autora Bogdana Trifunovića iz Centra za digitalizaciju Gradske biblioteke "Vladislav Petković Dis" Čačak, o čemu smo već pisali. Ova dobro posećena prezentacija ispunila je očekivanja kako organizatora, tako i prisutne publike, zaključujući prema komentarima prisutnih. Predavanje su mahom pratile kolege iz ustanova kulture u Semberiji, kao i zaposleni ustanova u Istočnom Sarajevu i Doboju, između ostalih. Samu prezentaciju možete pogledati na ovom blogu, ili na adresi http://www.slideshare.net/BogdanTrifunovic/digitalizacija-i-zavicajne-digitalne-biblioteke. U prilogu možete videti i nekoliko fotografija sa skupa.

Digitalizacija i zavicajne digitalne bibliotekeView more presentations from Bogdan Trifunovic.

Narodna biblioteka "Filip Višnjić" iz Bijeljine i njihov Centar za digitalizaciju u utorak 16. novembra 2010. godine organizuju predavanje Bogdana Trifunovića iz Gradske biblioteke "Vladislav Petković Dis" sa temom "Digitalizacija i zavičajne digitalne biblioteke". U Narodnoj biblioteci „Filip Višnjić“ Bijeljina, od januara 2010. godine se sprovodi projekat „Digitalizacija zavičajne zbirke, stare i rijetke knjige“. Projekat je finansiran od MDGiF -a Kultura za razvoj i Opštine Bijeljina. Program pod nazivom Kultura za razvoj je program koji, u okviru partnerskog odnosa, sprovode tri organizacije Ujedinjenih naroda u Bosni i Hercegovini, a to su UNDP , UNICEF i UNESCO, u tesnoj saradnji s državnim Ministarstvom civilnih poslova, entitetskim Ministarstvima kulture i obrazovanja, kao i s drugim institucijama nadležnim na polju obrazovanja i kulture u ovoj državi. Program finansira španski Fond za postizanje milenijumskih razvojnih ciljeva (MDG-F) u sklopu tematskog okvira za kulturu i razvoj, s predviđenim sufinansiranjem od strane vlasti na nivou Bosne i Hercegovine.

Predviđeno je da se za period od 18. mjeseci digitalizuje veliki broja građe (knjige, plakati, razglednice, fotografije, novine...) iz fonda zavičajne zbirke, stare i retke knjige. Digitalizovana građa će biti predstavljena na sajtu biblioteke www.bibliotekabijeljina.rs.ba.

Na ovom mestu moramo dodati i da je tim za digitalizaciju Biblioteke u Bijeljini posetio Centar za digitalizaciju Gradske biblioteke u Čačku u oktobru 2010. godine, prilikom čega je došlo do obostrano korisne razmene informacija stručnjaka za digitalizaciju. Više o tome možete pročitati na adresi http://www.bibliotekabijeljina.rs.ba/desavanja/desavanja.htm. Predavanje u Bijeljini je nastavak uspešne saradnje naših ustanova, a koja će se, nadamo se, proširiti i na druge oblasti bibliotečko-informacione delatnosti.

DIGITALIZACIJA I ZAVIČAJNE DIGITALNE BIBLIOTEKE - program predavanja

1. sesija

• Uvodni deo - pojam digitalnih biblioteka, funkcija, primena
• Tipovi digitalnih biblioteka
• Softverska rešenja za digitalne biblioteke
• Digitalne biblioteke u javnim bibliotekama - poseban osvrt na zavičajne digitalne biblioteke
• Prikaz digitalnih biblioteka u Srbiji i okruženju

Pauza

2. sesija

• Prikaz Centra za digitalizaciju Gradske biblioteke “Vladislav Petković Dis”
• Zavičajno odeljenje Gradske biblioteke Čačak i selekcija građe za digitalizaciju
• Obrada i priprema građe za digitalizaciju
• Digitalizacija građe - faze digitalizacije
• Digitalna biblioteka Čačka - istorijat, arhitektura sistema, karakteristike, sadržaj i korišćenje
• Praktična demonstracija Digitalne biblioteke Čačka - korisnički i administratorski interfejs

Dr Žužana Varga, koja je konsultant za mađarski jezik i književnost u Biblioteci Tejlorovog instituta, http://www.bodleian.ox.ac.uk/taylor/ trenutno radi na projektu koji za cilj ima identifikaciju digitalnih izvora o putovanjima ljudi iz Jugoistočne Evrope od 1450. godine pa nadalje. Radi se o primarnim izvorima, ali i o istraživanjima na ovu temu.

Digitalni izvori se nalaze u različitim zbirkama, a njihovo identifikovanje je veoma otežano zato što su metapodaci dostupni samo na lokalnim jezicima.

Ova tematska digitalna zbirka trebalo bi da obuhvati izvore iz baštinskih institucija u Poljskoj, Češkoj, Slovačkoj, Mađarskoj, Srbiji, Hrvatskoj, Crnoj Gori, Sloveniji, Makedoniji, Albaniji, Rumuniji, Bugarskoj i Grčkoj.

Ukoliko u digitalnim zbirkama imate građu koja odgovara kriterijumima ovog projekta, bili bismo zahvalni da URL adrese digitalnih objekata pošaljete na adresu: tamara@nb.rs. Na ovaj način, vaši digitalni izvori biće uključeni u jedinstvenu tematsku zbirku, obogaćenu naučnim anotacijama.

Kongresna biblioteka objavila je novi video na temu digitalnog očuvanja i digitalizacije "Why Digital Preservation is Important for You", koji kao i prethodni video o kome smo pisali na popularan način približava publici ove teme. Link do originalnog dokumenta je http://www.digitalpreservation.gov/videos/personal_archiving/index.html, a snimak lako možete naći i na YouTube. Our personal photos, papers, music and videos are important to us. They record the details of our lives and help define us. But increasingly our possessions and our communications are no longer material: they’re digital and dependent on technology to make them accessible. As new technology emerges and current technology becomes obsolete, we need to actively manage our digital possessions to help protect them and keep them available for years to come. This video offers simple and practical strategies for personal digital preservation.